Экологиялық туризм жаһандық үрдіске айналып келеді. Көптеген адамдар енді жай демалысты емес, табиғатқа, жергілікті мәдениетке және аумақтың ережелеріне құрметпен қарауды көздейтін саналы сапарды таңдайды. ГНПП «Бурабай» үшін экотуризм – практикалық құрал. Оның мақсаты – келушілерді қабылдай отырып, оларды тартатын басты құндылықтарды: қарағайлы ормандарды, көлдерді, жартастарды, сирек құстар мен жануарлар түрлерін сақтап қалу.
Дәстүрлі жаппай туризм адамға қолайлылық қағидатына негізделеді: көлік мүмкіндігінше жақын келеді, шатыр ыңғайлы жерге тігіледі. Мұндай модельде табиғат – ресурс. Экотуризм басқа қағидамен жұмыс істейді: ол шектейді, бағыттайды және түсіндіреді. Турист бейберекет қозғалыстың орнына белгіленген маршрутпен жүреді.
«Айырмашылық қарапайым. Туризм: адамға қалай ыңғайлы етеміз? – деп сұрайды. Экотуризм: адамға қызықты, ал табиғатқа қауіпсіз болуын қалай қамтамасыз етеміз? – деген сауал қояды. Сол себепті ұлттық паркке келу ережелері бар. Олар экожүйені сақтау үшін қажет», – деп атап өтті Венера Нугманова.
Парк – ерекше қорғалатын табиғи аумақ. Мұнда шу мен мазасыздыққа сезімтал түрлер мекендейді. Дұрыс емес мінез-құлық құстардың ұя салуына, жануарлардың көші-қон бағыттарына, орманның қалпына келуіне әсер етеді.
Экожүйеде «бос орын» болмайды. Аяқ астында мүк, қына, қарағайлардың тамыр жүйесі, саңырауқұлақтар бар. Бір адам айтарлықтай зиян келтірмеуі мүмкін. Ал мыңдаған адам топырақтың тозуына әкеледі.
Сондықтан паркте ұйымдастырылған экологиялық соқпақтар жүйесі дамытылуда. Олар алдын ала ойластырылған маршруттарды, бағыттаушы белгілерді, сезімтал учаскелердегі ағаш төсемдерді, бақылау алаңдарын, қоқыс жәшіктерін қамтиды.
«Турист жабдықталған соқпақпен жүргенде шектеуді сезбейді. Бірақ табиғат үшін бұл қағидатты мәселе. Соқпақ жүктемені бір жерде шоғырландырып, қалған аумақтарды сол қалпында сақтайды. Осылайша маршрут туристік ағындарды басқаруға мүмкіндік береді», – дейді Венера Нугманова.
Оның айтуынша, басқарылу тұрақтылықтың негізгі шартына айналады.
«Бурабай» МҰТП экотуризм түсіндіру жұмыстарын да қамтиды. «Егер адам неге соқпақтан шығуға немесе кез келген жерде от жағуға болмайтынын түсінсе, оны тыйым ретінде қабылдамайды. Ол мұны жауапкершілік деп түсінеді. Экотуризм мінез-құлық мәдениетін қалыптастырады», – дейді Венера Маратовна.
Ұлттық парк бірнеше туристік маршрут ұсынады. Олармен «Бурабай» МҰТП ресми сайтында және әлеуметтік желілерінде танысуға болады.
Экотуризм демалыс форматын өзгертеді, бірақ оның сапасын төмендетпейді. Керісінше, мазмұнын тереңдетеді. Демалыс – тек жағажай мен пикник емес. Ол – табиғатты бақылау, жаяу серуендеу бағыттары, орнитологиялық экскурсиялар.
Әлемдік тәжірибе сұраныстың тұрақты туризм түрлеріне қарай ауысып жатқанын көрсетеді. Бүгінде адамдар әсем көріністі ғана емес, табиғатты бүлдірмей, онымен үйлесімді байланыс орнату тәжірибесін іздейді. Жабдықталған соқпақпен серуендеу, бақылау алаңынан панораманы тамашалау, гидпен экскурсияға шығу бақылаусыз қозғалыстан гөрі мазмұнды.
«Біз Бурабайды келесі ұрпаққа сақтауымыз керек. Табиғат баяу қалпына келеді. Жаппай туризмнің қателіктерін түзету қиын әрі қымбат. Сондықтан жүктемені бастапқы кезеңнен басқарған дұрыс», – деп қорытындылады Венера Нугманова.
