Бурабайдың табиғаты туралы сөз болғанда, көпшілік ең алдымен қарағайлы ормандарды, көлдерді, маралдар мен бұландарды еске алады. Алайда бүкіл экожүйенің тұрақтылығы демалушылардың көбі тіпті байқамайтын тіршілік иелеріне де тікелей байланысты. Сондықтан «Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің мамандары ерекше қорғалатын табиғи аумақта мекендейтін жәндіктердің жиынтығы – энтомофаунаны жыл сайын тұрақты түрде бақылап, мониторинг жүргізеді.
Бүгінде парк аумағында жәндіктердің 178 түрі тіркелген. Ғалымдар үшін бұл жай ғана түрлердің тізімі емес. Жәндіктер қоршаған ортаның жай-күйін көрсететін ең сезімтал биоиндикаторлардың бірі болып саналады. Олардың санының өзгеруі экожүйеде қолайсыз үдерістердің басталғанын адам көзіне байқалмай тұрып-ақ алғашқылардың бірі болып көрсетеді.
Жәндіктердің тағы бір маңызды қызметі – орманның табиғи қалпына келуіне қатысуы. Қоңыздар, дернәсілдер және басқа да омыртқасыздар қураған ағаштарды, түскен жапырақтарды және өсімдік қалдықтарын ыдыратып, оларды топыраққа қайта оралатын органикалық заттарға айналдырады. Соның нәтижесінде жас ағаштар мен басқа да өсімдіктердің өсуіне қажетті қарашірік (гумус) түзіледі.
Тозаңдандырушы жәндіктердің де атқаратын рөлі ерекше. Олар жабайы өсімдіктердің басым бөлігінің көбеюін қамтамасыз етіп, шалғындар мен орман алқаптарының биологиялық алуантүрлілігін сақтайды әрі ормандардың табиғи жаңаруына ықпал етеді. Жыл сайын орманды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілетін ұлттық парк үшін бұл – табиғаттың ең маңызды тетіктерінің бірі.
Жәндіктер әсіресе рекреациялық жүктеме жоғары жағдайларда маңызды рөл атқарады. Бурабайға жыл сайын жүздеген мың адам келеді. Бұл өсімдік жамылғысының тапталуына, топырақтың тығыздалуына және орман төсеніші қабатының бүлінуіне әкеледі. Жәндіктер органикалық қалдықтардың ыдырауын жеделдетіп, топырақтың құнарлылығын сақтауға және өсімдік жамылғысының қайта қалпына келуіне ықпал ету арқылы экожүйенің тезірек қалпына келуіне көмектеседі. Сондықтан энтомофаунаның алуантүрлілігін сақтау табиғи кешендердің адам әсеріне төзімділігімен тікелей байланысты.
Сонымен қатар барлық жәндіктер бірдей пайдалы емес. Кейбір түрлері ағаш өсімдіктеріне зиян келтіруі мүмкін. Дегенмен олар да табиғи тепе-теңдіктің ажырамас бөлігі болып табылады. Мамандардың араласуы тек зиянкестердің жаппай көбею қаупі туындап, орман алқаптарына елеулі зиян келтіруі мүмкін жағдайда ғана қажет болады. Сондықтан ұлттық парк қызметкерлері жәндіктерді жоймайды, керісінше олардың саны мен популяцияларының жағдайын тұрақты түрде бақылауда ұстайды.
«Бурабай» МҰТП аумағында халықаралық және ұлттық табиғат қорғау мәртебесіне ие сирек кездесетін жәндіктер түрлері де мекендейді. Бұл жергілікті экожүйелердің жоғары деңгейде сақталғанын және оларды ұқыпты қорғаудың маңыздылығын тағы бір мәрте дәлелдейді.
Энтомофаунаны зерттеу жұмыстары жыл сайын жалғасуда. Жүргізілетін мониторинг климаттың өзгеруі, рекреациялық жүктеме және басқа да факторлардың табиғи кешендердің жай-күйіне әсерін бағалауға, сондай-ақ Бурабайдың бірегей экожүйесін сақтау үшін дер кезінде қажетті шаралар қабылдауға мүмкіндік береді.
